Witajcie na moim blogu podróżniczym! Dzisiaj mam dla Was coś specjalnego – zabieram Was w niezwykłą podróż do serca Warmii i Mazur. Tak, chodzi o Olsztyn, to piękne miasto! Ta stolica województwa warmińsko-mazurskiego to miejsce, gdzie historia spotyka się z naturą w naprawdę wyjątkowy sposób. Średniowieczne mury harmonijnie współistnieją tu z zielonymi płucami miasta i rozlewiskiem jezior, co jest, moim zdaniem, niesamowite. Jeśli zastanawiacie się, co można zobaczyć w Olsztynie i dlaczego warto tu przyjechać na weekend, a może nawet na dłuższy urlop, to dobrze trafiliście! Przygotowałem dla Was obszerny przewodnik po atrakcjach Olsztyna, który, mam nadzieję, pomoże Wam zaplanować niezapomniane zwiedzanie. Olsztyn, miasto z duszą i bogatą historią, czeka, aby odsłonić przed Wami swoje tajemnice, więc warto dać mu szansę. Znajdziecie tu wiele ciekawych miejsc. Dowiecie się, gdzie zjeść w Olsztynie dobre jedzenie, co warto zobaczyć, jakie zabytki kryje Stare Miasto i co oferuje Olsztyn nad jeziorem, bo to przecież jego nieodłączna część. Poszukując najlepszej restauracji w Olsztynie, natraficie na wiele świetnie ocenianych miejsc. Warto też zapoznać się z aktualnymi informacjami o mieście.

Zabytki Olsztyna: historia zaklęta w kamieniu i cegle

Spacerując po olsztyńskiej starówce, wkraczamy w świat, gdzie niemal każdy kamień i każda cegła opowiadają swoją historię. To prawdziwa podróż w przeszłość, pełna gotyckiej architektury i śladów dawnych wieków. Mimo burzliwych dziejów, Olsztyn to miasto, które zachowało wiele ze swojego historycznego charakteru, co rzadko się zdarza w tej części Polski. Odkrywanie zabytków Olsztyna to fascynująca lekcja historii regionu Warmii i Mazur. Na ulicach starego miasta można podziwiać liczne pomniki, choćby te upamiętniające ważne postaci. Odwiedzając kościoły, synagogi czy cmentarze, zgłębiamy różnorodne wierzenia i tradycje. Warto też zobaczyć miejskie ogrody. Czyż nie brzmi to zachęcająco dla miłośników przeszłości i kultury?

Zamek Kapituły Warmińskiej: ślady Kopernika i krzyżackiej przeszłości

Najcenniejszym zabytkiem Olsztyna i prawdziwą perłą gotyckiej architektury jest Zamek Kapituły Warmińskiej. Wzniesiony w połowie XIV wieku, początkowo był własnością Kapituły Warmińskiej. Jednak od 1466 roku stał się polskim zamkiem, pełniąc ważne funkcje obronne i skarbcowe. Ale historia zamku to nie tylko mury! To przede wszystkim miejsce związane z najsłynniejszym mieszkańcem Olsztyna – Mikołajem Kopernikiem, co jest chyba największą atrakcją dla wielu turystów. Ten wybitny polihistor, astronom, ekonomista, kartograf i dyplomata, w latach 1516-1521 mieszkał właśnie na tym zamku. Pełnił tu funkcję administratora dóbr Kapituły Warmińskiej. To właśnie tutaj przygotował miasto do obrony przed wojskami atakującymi zamek, dowodząc skutecznie odporem Zakonu Krzyżackiego w 1521 roku, zwłaszcza w okolicach Furty Młyńskiej. Turyści chętnie podążają tropem Mikołaja Kopernika, a na zamku mogą zobaczyć jedyny zachowany na świecie instrument naukowy, z którego korzystał – tablicę astronomiczną, którą własnoręcznie wyrysował na ścianie krużganka, aby obserwować Słońce i wyznaczać moment równonocy wiosennej (coś niezwykłego!). Obecnie w murach zamku mieści się Muzeum Warmii i Mazur, prezentujące bogate zbiory sztuki, rzemiosła, numizmaty oraz pamiątki przeszłości Olsztyna i Mikołaja Kopernika. Na dziedzińcu zamku możemy podziwiać tajemnicze baby pruskie – pogańskie posągi kultowe, a także ich kopię wykonaną, o ironio, przez żołnierzy napoleońskich. W sezonie letnim z zamkowej wieży widokowej rozpościera się piękna panorama miasta, choć czasem bywa tam niewiele miejsca i dość tłoczno. To jeden z najważniejszych punktów zwiedzania w Olsztynie.

Wysoka Brama: jedyna ocalała brama w murach obronnych – jak wejść na Starówkę?

Wkraczając na Stare Miasto w Olsztynie przez Wysoką Bramę, czujecie od razu potęgę historii, coś wisi w powietrzu. Ta gotycka Wieża Bramy Górnej to jedyna pozostałość po średniowiecznych obwarowaniach miasta, które kiedyś wyznaczały granicę starówki. Wysoka Brama, nazywana też Bramą Górną, powstała w XIV wieku i przez stulecia pełniła funkcje wojskowo-obronne. Ma 23 metry długości i jest jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Olsztyna, trudno jej nie zauważyć. W XIX wieku przestała pełnić funkcje obronne, a jeszcze przed II wojną światową wybudowano tam mieszkania. Dzisiaj, zaskakująco, działa tu Hotel Wysoka Brama i restauracja Prosto. W okolice Wysokiej Bramy podjeżdżają olsztyńskie tramwaje, które reaktywowano w 2015 roku po 50 latach przerwy. Przystanek tramwaju nr 1 znajdziecie między Wysoką Bramą a Nowym Ratuszem, co jest bardzo wygodne. Dawniej tramwaje przejeżdżały przez wrota bramy, a na pamiątkę tych czasów, przy Wysokiej Bramie zabudowano fragment wąskiego toru, taka mała ciekawostka. Na murach bramy znajduje się także wzruszający dar od św. Jana Pawła II – mozaika Matki Boskiej Królowej Pokoju. Zobaczenie tego miejsca to konieczność.

Stary Ratusz: serce olsztyńskiego Rynku

Na Rynku Starego Miasta, w samym jego centrum, stoi Stary Ratusz – historyczna siedziba władz Olsztyna. Ten ceglany ratusz wzniesiono w latach 1623-24 na fundamentach spalonego w 1620 roku średniowiecznego ratusza. Przez wieki pełnił funkcję siedziby magistratu oraz sądu. Został niestety zniszczony podczas drugiej wojny światowej, kiedy to żołnierze Armii Czerwonej podpalili stare domy i wymordowali część mieszkańców miasta, co jest mrocznym rozdziałem w historii. Odbudowany w latach 50. XX wieku, współcześnie w Starym Ratuszu działa Wojewódzka Biblioteka Publiczna. Przyglądając się ratuszowi, trzeba koniecznie zwrócić uwagę na zegary słoneczne, które znajdują się w jego rogach, to taki mały, ale ciekawy detal, o którym często mówi się w artykule poświęconym zabytkom.

Dom Burmistrza: najstarsza kamienica w Olsztynie

Tuż naprzeciwko Starego Ratusza mieści się Dom Burmistrza – uważany za najstarszy budynek mieszkalny w Olsztynie. Pochodzi z okolic 1500 roku i charakteryzuje się gotyckimi ostrymi łukami w arkadach. To jedna z wielu pięknych kamienic otaczających Rynek Starego Miasta, które po odbudowie po 1945 roku zyskały ozdobne sgraffito (coś, co dodaje im uroku). Niektóre olsztyńskie kamienice możecie nawet kojarzyć z serialu „Stawka większa niż życie”! Kto by pomyślał, że Olsztyn ma takie filmowe powiązania? To sprawia, że zabraknie Wam czasu na nudę.

Bazylika konkatedralna św. Jakuba: gotycka perełka Starego Miasta

Wschodnią część Starego Miasta w Olsztynie zdobi Bazylika konkatedralna św. Jakuba Apostoła, najstarsza budowla sakralna Olsztyna. Ta potężna gotycka świątynia powstała na przełomie XIV i XV wieku. Zachwyca późnogotyckim sklepieniem sieciowym w nawie głównej i sklepieniami kryształowymi w nawach bocznych. We jej wnętrzu znajdziecie średniowieczny obraz przedstawiający ukrzyżowanie Chrystusa, na którym postać Mojżesza posiada na głowie rogi – to ciekawy ślad błędu w tłumaczeniu Biblii przez św. Hieronima, który, jak widać, pomylił słowa quaran (promieniować) ze słowem corantus (rogaty), zabawna pomyłka historyczna. W bazylice znajdują się relikwie św. Wojciecha, przewiezione tutaj z Gniezna. Historia kościoła pamięta też mniej chlubne momenty – w 1807 roku wybudowano w nim tymczasowe więzienie dla wojsk napoleońskich, które zamknęły w nim ponad 1000 rosyjskich jeńców (coś, co trudno sobie wyobrazić dzisiaj). Na przełomie XIX i XX wieku organistą w kościele był Feliks Nowowiejski, kompozytor hymnu „O Warmio moja miła”, który jest oficjalnym hymnem Olsztyna, piękna melodia zresztą. Niejako ku czci znanego kompozytora, w bazylice odbywają się Olsztyńskie Koncerty Organowe. Od 1992 roku (a właściwie od 2004) kościół jest archikatedrą. To jeden z najważniejszych zabytków sakralnych.

Kościół garnizonowy Matki Boskiej Królowej Polski: neogotycki ślad po Cesarstwie Niemieckim

W Olsztynie, w odrestaurowanym budynku, który kiedyś przylegał do XIV-wiecznego muru okalającego miasto, znajduje się Restauracja i siedziba Stowarzyszenia Architektów Polskich. To przykład ciekawej architektury z konstrukcją ryglową, zwaną murem pruskim. W pobliżu, przy ulicy Kołłątaja 14, stoi budynek wzniesiony na przełomie XVIII i XIX wieku, także z murem pruskim. A gdzie znajdziemy kościół garnizonowy Matki Boskiej Królowej Polski? Ta majestatyczna neogotycka świątynia została wzniesiona w latach 1913-1914 i miała służyć Armii Cesarstwa Niemieckiego, a dokładniej pruskiemu garnizonowi stacjonującemu w mieście. Wyróżnia się skromnym wnętrzem, typowym dla kościołów ewangelickich (w przeciwieństwie do pełnych dekoracji świątyń katolickich), polichromowanym drewnianym stropem i emporami, czyli galeriami otaczającymi świątynię. Organy wykonane przez firmę Witteka z Elbląga uważane były za jedne z najlepszych na terenie Prus Wschodnich, co świadczy o ich wartości. Społeczność ewangelicka zaczęła organizować się na Warmii w XVIII wieku i początkowo odprawiali nabożeństwa na olsztyńskim zamku. Parafii ewangelickiej udało się nabyć parcelę w 1833 roku, kamień węgielny pod budowę położono w 1876 roku, a prace budowlane zakończono w 1877 roku. I co ważne, kościół wciąż służy parafii ewangelickiej Chrystusa Zbawiciela.

Dom Mendelsohna: modernistyczna architektura w sercu miasta

W Olsztynie urodził się Erich Mendelsohn, wybitny architekt żydowskiego pochodzenia. Chociaż jego najbardziej okazały projekt w Polsce – modernistyczny Dom Handlowy Kameleon – możecie zobaczyć podczas zwiedzania Wrocławia, w samym Olsztynie również zostawił swój ślad. Zaprojektował tu Dom przedpogrzebowy Bet Tahara. Sam Dom Mendelsohna, gdzie mieściła się jego pracownia, znajduje się na rogu ulic Stare Miasto i Staromiejskiej i stanowi ciekawy przykład modernistycznej architektury w sercu miasta, coś, co warto dostrzec spacerując po okolicy. Jego projekty cechuje wyjątkowy, estetyczny styl.

Kaplica Jerozolimska i dawny budynek rejencji olsztyńskiej: cisi świadkowie historii

W Olsztynie znajdziemy też inne, może mniej znane, ale równie ważne świadectwa przeszłości. Kaplica Jerozolimska i dawny budynek rejencji olsztyńskiej to kolejne zabytki, które warto zobaczyć w mieście, choćby dla pełniejszego obrazu. Ich obecność w przestrzeni miejskiej przypomina o wielowarstwowej historii Olsztyna. Właściwie, każde takie miejsce dodaje kolejną warstwę do opowieści o tym, jak miasto się kształtowało. Zobaczenie tych miejsc w olsztynie to dobra lekcja historii.

Pomnik Wyzwolenia Ziemi Warmińskiej i Mazurskiej: monument upamiętniający zakończenie II wojny światowej

Przy Placu Xawerego Dunikowskiego, w pobliżu Parku Centralnego, stoi Pomnik Wyzwolenia Ziemi Warmińskiej i Mazurskiej. Upamiętnia wkroczenie wojsk radzieckich do Olsztyna, które miało miejsce w styczniu 1945 roku i zakończyło okres hitlerowskiej okupacji. Niestety, wkroczenie Armii Czerwonej wiązało się także z dewastacją miasta, o czym nie można zapominać. Pomnik znajduje się obok budynku Urzędu Marszałkowskiego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Choć jego znaczenie jest złożone i budzi dyskusje, stanowi ważny element krajobrazu miasta i przypomina o trudnej historii tych ziem, o czym warto pamiętać patrząc na niego. Olsztyn ma wiele ważnych pomników upamiętniających różne wydarzenia.

Kamienice secesyjne: secesyjne ozdoby Starego Miasta

Oprócz gotyckich i modernistycznych budowli, Olsztyn może pochwalić się także pięknymi kamienicami secesyjnymi, co świadczy o różnorodności stylów architektonicznych. Chociaż trudno podać ich konkretne lokalizacje, warto podczas spacerów po miejskich ulicach, zwłaszcza poza ścisłą starówką, wypatrywać secesyjnych zdobień na fasadach budynków. To kolejny dowód na bogactwo architektury Olsztyna i różne etapy jego rozwoju na przestrzeni lat. Jak mawia moja znajoma miłośniczka architektury, „diabeł tkwi w szczegółach, a te kamienice mają ich mnóstwo!”. Są naprawdę ładne.

Olsztyn: natura, relaks i aktywny wypoczynek – czego chcieć więcej?

Olsztyn słynie ze swojego wyjątkowego położenia – jest dosłownie zewsząd otoczony jeziorami, lasami i parkami. Jeziora i tereny zielone stanowią aż 1/3 powierzchni Olsztyna! Imponujące, prawda? To miasto, gdzie natura jest na wyciągnięcie ręki. Jeśli szukacie miejsca na aktywny wypoczynek nad wodą, w lesie, czy po prostu chcecie odpocząć w otoczeniu przyrody, Olsztyn Was nie zawiedzie, to mogę zagwarantować. Atrakcje przyrodnicze są tu dosłownie na wyciągnięcie ręki. Czyste powietrze i zielone tereny sprzyjają zdrowemu trybowi życia. Miasto dba o ochronę środowiska i zrównoważony rozwój, starając się być miejscem przyjaznym dla mieszkańców i turystów. Można tu znaleźć wiele sposobów na aktywny lub pasywny wypoczynek, w zależności od preferencji.

Jezioro Ukiel: plaża miejska, sporty wodne i Centrum Rekreacyjno-Sportowe

Jeśli urlop w Olsztynie, to najlepiej latem! A latem nie ma, moim zdaniem, lepszego miejsca na relaks i aktywność niż Jezioro Ukiel. To największe jezioro w Olsztynie, nazywane przez Olsztynian Krzywym ze względu na swój kształt. Ma powierzchnię ponad 400 ha i znajduje się w zachodniej części miasta, przy trasie prowadzącej do Ostródy. Znajdująca się nad nim plaża miejska w Olsztynie to prawdziwe centrum letniego życia, zawsze tętniące energią. Przyciąga turystów i mieszkańców, oferując kąpieliska, basen, aquapark, place zabaw dla dzieci, boiska, skatepark, pomosty, restauracje i food trucki. Sąsiadujące z plażą Centrum Rekreacyjno-Sportowe Ukiel (CRS „Ukiel”) posiada punkty rozmieszczone nad jeziorem Ukiel. Przy Kapitańskiej działa wypożyczalnia sprzętu wodnego, gdzie możecie wypożyczyć żaglówki, jacht motorowy, kajaki, kanu, deski SUP, rowery wodne, łodzie wiosłowe – jest w czym wybierać. Przy Sielskiej działa Centrum Żeglarstwa Wodnego i Lodowego, a przy Olimpijskiej Olsztyńskie Centrum Kajakarstwa. To idealne miejsce, by spędzić cały dzień aktywnie nad wodą, jeśli oczywiście pogoda dopisze. Możecie tu też zrelaksować się na plaży miejskiej, korzystając z kąpieliska.

Olsztyńskie lasy: Leśny Park Linowy, Bikepark Wąwóz i szlaki turystyczne

Olsztyn to nie tylko jeziora, ale też ogromne tereny leśne, o czym często się zapomina. W granicach miasta znajduje się Olsztyński Las Miejski, który posiada status największego europejskiego kompleksu leśnego położonego w granicach miasta! Obejmuje ponad 1000 hektarów i oferuje liczne szlaki piesze i trasy rowerowe, altanki i obszary przeznaczone na odpoczynek. W Lesie Miejskim ukryta jest prawdziwa gratka dla miłośników adrenaliny – Leśny Park Linowy, który jest idealnym uzupełnieniem programu zwiedzania Olsztyna, zwłaszcza dla rodzin z dziećmi. Znajdziecie tam cztery zróżnicowane trasy z łącznie około 70 przeszkodami, a także tyrolkę i 9-metrową ściankę wspinaczkową. Dla rowerzystów górskich przygotowano Bikepark Wąwóz, także w Lesie Miejskim, świetne miejsce dla fanów dwóch kółek. A dla miłośników jazdy na rowerach z przeszkodami, przy Grunwaldzkiej znajduje się Pumptrack. Trasy rowerowe, takie jak biegnąca wzdłuż rzeki Łyny Łynostrada, pozwalają na aktywne odkrywanie miasta i jego zielonych zakątków, to naprawdę przyjemny sposób na spędzenie czasu. Rowerami można objechać Jezioro Ukiel i Jezioro Długie. Rower można wypożyczyć w Centrum Rekreacyjno-Sportowym „Ukiel”. Wiele tras rowerowych czeka na odkrycie. Parkowanie rowerów jest możliwe w wielu miejscach.

Park Centralny: oaza zieleni w sercu miasta

Park Centralny w Olsztynie to rozległy obszar zieleni o powierzchni około 13 hektarów, zaprojektowany w stylu ogrodu angielskiego, co nadaje mu pewnego uroku. Położony jest na wschód od Starego Miasta i przebiega przez niego rzeka Łyna. Mosty przerzucone przez Łynę łączą brzegi parku, ułatwiając poruszanie się. Znajdziecie tu alejki spacerowe, ścieżki dla pieszych i turystów, a także nowoczesną stanicę dla kajaków, która została wybudowana w Parku Centralnym. Przez Park Centralny można przepłynąć kajakiem, a dalej pod mostem św. Jana Nepomucena do przystani na wysokości zamku, ciekawa opcja dla aktywnych. W Parku Centralnym znajduje się także fontanna, która nawiązuje do postaci Mikołaja Kopernika w kształcie elipsy, symbolizującej jego odkrycia astronomiczne, taki symboliczny gest. W wakacje 2020 roku w parku prezentowano wystawę „Park Kontroli Dystansu”, czyli grupę rzeźb nawiązujących do sytuacji pandemicznej, ciekawe, jak to wyglądało. Tuż przy Parku Centralnym znajduje się Plac Xawerego Dunikowskiego z Pomnikiem Wyzwolenia Ziemi Warmińskiej i Mazurskiej.

Park Podzamcze: spacery nad Łyną i zabytkowe obiekty

Park Podzamcze w Olsztynie to kolejny imponujący park miejski, położony w sercu starego miasta. Otacza Stare Miasto od północy i zachodu. Jest to największy miejski park w Olsztynie, położony w scenerii wijącej się rzeki Łyny, co dodaje mu malowniczości. Przez Park Podzamcze przepływa rzeka Łyna, a obszar parkowy rozdziela na dwie nierówne części ulica Feliksa Nowowiejskiego. Park Podzamcze, znajdujący się tuż przy Zamku Kapituły Warmińskiej, oferuje wiele atrakcji, więc warto poświęcić mu dłuższą chwilę:

• Most zakochanych – idealne miejsce na spacer we dwoje.
• Fontanna nazwana Symfonią Ptaków, stworzona przez Ryszarda Wachowskiego, ucznia Xawerego Dunikowskiego – ciekawy element artystyczny.
• Fontanna Ryba z dzieckiem.
• Plac zabaw – dla tych, co przyjeżdżają z najmłodszymi.
• Popiersie Mikołaja Kopernika, w końcu był zarządcą zamku obok.
• Pomnik żaby – trochę nietypowy, ale uroczy.
• Niewielki wodospad na Łynie, nazywany przez miejscowych nieco przesadnie Niagarą – no, może to nie prawdziwa Niagara, ale w kontekście miasta robi wrażenie.
• Najstarszy most Olsztyna – most św. Jana Nepomucena, w sąsiedztwie którego stała jedna z trzech miejskich bram – Brama Dolna. Na moście stoi kopia pomnika św. Jana, a oryginalny pomnik czeka w Muzeum Archidiecezji Warmińskiej.
• Tuż obok fontanny Symfonia Ptaków znajduje się most Młyński.
• Neogotycki kościół NMP Królowej Polski.

Z parku, zwłaszcza z północnej części, najlepiej widać słynne wiadukty kolejowe w Olsztynie. Browar Warmia, który mieści się w Parku Podzamcze, stoi w miejscu jednego z historycznych młynów, co jest fajnym nawiązaniem do przeszłości. To idealne miejsce na spacer brzegiem rzeki.

Zwierzyniec Warmiński: spotkanie z dziką fauną

Chcecie spotkać się z dziką fauną? Niedaleko Olsztyna, w miejscowości Nikielkowo, znajduje się Zwierzyniec Warmiński. To ośrodek, w którym żyją różne gatunki zwierząt, takie jak daniele, lenie milu, strusie, bażanty, kangury, lamy, a nawet bawoły szkockie. To świetna atrakcja dla rodzin z dziećmi i miłośników przyrody, coś innego niż typowe zwiedzanie miasta. Olsztyńskie Zoo czeka na małych i dużych odkrywców.

Leśne Arboretum Warmii i Mazur: bogactwo flory w Kudypach

Leśne Arboretum Warmii i Mazur w Kudypach, położone nieopodal Olsztyna, to jedyny ogród botaniczny w całym województwie warmińsko-mazurskim, co czyni go wyjątkowym na tle regionu. Arboretum powstało na bazie naturalnego fragmentu lasu z wiekowymi sosnami i rozciąga się na przedmieściach Kudyp. Chociaż arboretum powstało po huraganie w 1983 roku, dziś przyciąga setkami okazów roślin, to naprawdę imponująca kolekcja. Zgromadzono tu kolekcję ponad 900 gatunków roślin, podzielonych na florę polską i obcą. Znajdziecie tu ogrody dendrologiczne, a także sekcje tematyczne, takie jak subkontynentalny grąd z niewielkimi mokradełkami, lapidarium z kolekcją głazów narzutowych (olbrzymich fragmentów skał pozostawionych przez topniejące lodowce), zakątek pszczelarza, czy uroczy kącik dla zakochanych z bujaną ławeczką (mały romantyczny akcent). W Izbie Edukacyjnej w głównym budynku prezentowane są informacje o lokalnej faunie i florze warmińsko-mazurskich lasów. Leśne Arboretum w Kudypach można odwiedzić o każdej porze roku, ale moim zdaniem najbardziej okazale prezentuje się wiosną, gdy wszystko budzi się do życia. Zapraszamy do Kudyp.

Kultura i rozrywka w Olsztynie – co robić po zwiedzaniu?

Olsztyn to miasto, które tętni kulturą i oferuje wiele możliwości rozrywki. Od muzeów i galerii, po koncerty i wydarzenia artystyczne – każdy znajdzie tu coś dla siebie, nie ma nudy. Życie kulturalne Olsztyna jest bardzo bogate. Odbywają się liczne wydarzenia, festiwale, spektakle w teatrze i pokazy w kinie. Miasto ma też wiele interesujących galerii sztuki.

Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne: w kosmos bez wychodzenia z miasta

Olsztyn kontynuuje tradycje zapoczątkowane przez Mikołaja Kopernika, silnie związanego z miastem w XVI wieku, związane z obserwowaniem i odkrywaniem kosmosu. W hołdzie wielkiemu astronomowi wybudowano Olsztyńskie Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne. Planetarium, które mieści się przy Piłsudskiego w Olsztynie, wyróżnia charakterystyczna kopuła, dach sali projekcyjnej o średnicy 15 metrów, robi wrażenie z zewnątrz. Obserwatorium mieści się natomiast w XIX-wiecznej wieży ciśnień na wzgórzu św. Andrzeja, co samo w sobie jest ciekawą adaptacją. Ta placówka zajmuje budynek dawnej wieży ciśnień, której piętra zaadaptowano na ekspozycję poświęconą astronomii i kosmosowi. Na wyższych kondygnacjach prezentowane są narzędzia służące do obserwacji i analizy oddalonych obiektów, takie jak teleskopy, zegary, spektroskopy – prawdziwa gratka dla fanów kosmosu. Najważniejszym skarbem Obserwatorium jest osobliwy prezent – pośrednio od załogi kosmicznej misji Apollo 11. Olsztyn otrzymał kilka cząstek gruntu z Księżyca, eksponowanych w niewielkim opakowaniu razem z polską flagą, niesamowita pamiątka, prawda? W Obserwatorium można także podziwiać kolekcję meteorytów, które spadały na Ziemię na przestrzeni dziejów, w tym okazy odnalezione na terenie Polski. Na szczycie 24-metrowej wieży ciśnień działa taras widokowy, który umożliwia podziwianie panoramy miasta Olsztyn, w tym wieży ratuszowej Nowego Ratusza i Jeziora Ukiel. Obserwatorium Astronomiczne można odpłatnie zwiedzać, a także uczestniczyć w organizowanych pokazach nocnego nieba, podczas których można obserwować Księżyc, Gwiazdy i Satelity (choć to wymaga odpowiednich warunków). W planetarium znajduje się także piękna płaskorzeźba autorstwa emigracyjnego artysty Stefana Knappa, który tworzył w Wielkiej Brytanii. Centrum Techniki i Rozwoju Regionu również warto odwiedzić, aby poznać postęp nauki i techniki.

Muzeum Nowoczesności – Centrum Techniki i Rozwoju Regionu: historia technologii i innowacji

Muzeum Nowoczesności, znane także jako Centrum Techniki i Rozwoju Regionu, mieści się w Parku Centralnym w Olsztynie, w odrestaurowanym zabytkowym tartaku Raphaelsohnów, wzniesionym przez Louisa Raphaelsohna w 1884 roku i prowadzonym przez Braci Raphaelsohnów do 1929 roku. To unikalne muzeum przedstawia rozwój cywilizacyjny Olsztyna i regionu Warmii i Mazur, ze szczególnym naciskiem na postęp techniczny. Wystawa prezentuje fascynujące eksponaty, takie jak:

• makieta spichlerza z końca XVIII wieku z Reszla
• drewniana rura kanalizacyjna pamiętająca czasy średniowiecza (kto by pomyślał, że takie rzeczy były?)
• maszyna typograficzna „Bostonka”
• kanał koła zamachowego będący reliktem infrastruktury pierwotnego tartaku
• kabina windy osobowej z około 1912/13 roku z jednego z olsztyńskich domów
• model pierwszego olsztyńskiego tramwaju
• dalekopis

Na ekranie multimedialnym przybliżono historię rodowitego Olsztynianina i znanego architekta Ericha Mendelsohna. Muzeum Nowoczesności w Olsztynie to miejsce, gdzie historia techniki ożywa na naszych oczach, pokazując jak zmieniało się miasto i region na przestrzeni wieków, co jest naprawdę pouczające. Można tu zobaczyć wiele ciekawych urządzeń i wynalazków. Technologie przyszłości zaczynają się od innowacji przeszłości. Muzeum mieści się przy Dąbrowszczaków.

Muzeum Warmii i Mazur: bogactwo zbiorów w murach zamku

Jak już wspominałem, Muzeum Warmii i Mazur ma swoją główną siedzibę w Zamku Kapituły Warmińskiej. To centralne muzeum regionu, które gromadzi i prezentuje zbiory związane z historią, sztuką, etnografią, numizmatyką i przyrodą Warmii i Mazur. Zwiedzając zamek, koniecznie poświęćcie czas na zwiedzanie muzeum, aby lepiej poznać bogactwo kultury i historii tych ziem, bo to naprawdę warto, chociaż czasami, przy dużej liczbie sal, można poczuć się trochę przytłoczonym ilością informacji. To najważniejsze muzeum w regionie.

Olsztyńskie Muzeum Przyrody: fascynujący świat fauny i flory

W Olsztyńskim Muzeum Przyrody, utworzonym w 2000 roku, można dowiedzieć się, jakie skarby skrywają warmińsko-mazurskie lasy, jeziora i łąki. Siedzibą muzeum jest zabytkowy, secesyjny pałacyk z końca XIX wieku, co samo w sobie stanowi ciekawostkę architektoniczną, jest po prostu piękny. Zbiory muzeum są imponujące – to około 18900 eksponatów, w tym około 900 spreparowanych zwierząt, a także zasuszone rośliny, owady oraz zbiory zoologiczne, botaniczne i geologiczne. To świetne miejsce dla miłośników przyrody i edukacji ekologicznej, zwłaszcza jeśli chce się uciec na chwilę od miejskiego zgiełku.

Amfiteatr im. Czesława Niemena: koncerty i wydarzenia kulturalne

Amfiteatr w Olsztynie, noszący imię legendarnego Czesława Niemena, to ważne centrum życia kulturalnego miasta, zawsze coś się tam dzieje. Położony tuż obok zamku i Ławeczki Mikołaja Kopernika, jest miejscem organizacji największych wydarzeń kulturalnych i koncertów w Olsztynie. To właśnie tu odbywa się m.in. Olsztyńskie Lato Artystyczne – cykl imprez przyciągający artystów i publiczność z całej Polski, warto sprawdzić program, jeśli planujecie wizytę latem. To także miejsce, gdzie odbywają się liczne festiwale.

Dom Gazety Olsztyńskiej: historia prasy polskiej na Warmii

Dom Gazety Olsztyńskiej, budynek z czerwonej cegły, znajduje się na Targu Rybnym, łatwo go znaleźć. To dawna drukarnia, gdzie ponad sto lat temu, w latach 1920-1939, mieściła się redakcja i drukarnia „Gazety Olsztyńskiej”. Ta polskojęzyczna gazeta była jedną z najważniejszych instytucji polskich na Warmii, krzewiącą polskość na ziemi warmińskiej, będącej wówczas niemiecką prowincją Prus Wschodnich, niezwykle ważna historia dla regionu. Gazeta ukazywała się od 1886 roku, a Niemcy zrównali gmach Domu Gazety Olsztyńskiej z ziemią w 1939 roku, aresztując przy tym redaktora naczelnego, Seweryna Pieniężnego, tragiczny moment. Budynek odbudowano w 1989 roku. Dziś mieści się tu oddział Muzeum Warmii i Mazur, przypominający o bohaterskiej historii polskiej prasy na Warmii. Wiele artykułów stąd pochodziło.

Targ Rybny: tętniące życiem centrum miasta

Targ Rybny to historyczny plac w północnej części Starego Miasta, którego historia sięga XIV wieku, czasów średniowiecznego Olsztyna. Dawniej był to obszar targowy, gdzie całe miasto przychodziło na zakupy. Dzisiaj Targ Rybny to tętniące życiem centrum miasta, miejsce spotkań, gdzie odbywają się koncerty i jarmarki, a także znajduje się Dom Gazety Olsztyńskiej. Lubię tam spacerować wieczorami, zawsze panuje fajna atmosfera. W pobliżu można znaleźć też inne targi i bazary.

Olsztyn: smaki i aromaty Warmii i Mazur – gdzie zjeść?

Podróże to nie tylko zabytki i natura, ale także odkrywanie lokalnych smaków, prawda? Olsztyn, jako stolica Warmii, obfituje w doskonałe restauracje serwujące zarówno tradycyjną kuchnię warmińską, jak i specjały z różnych stron świata. Gdzie zjeść w Olsztynie, aby poczuć prawdziwy smak regionu? Mam kilka sprawdzonych miejsc, choć wybór może być trudny. Szczególnie polecane restauracje czekają na turystów.

Restauracje w Olsztynie: od kuchni regionalnej po włoskie specjały

Szukając dobrego jedzenia w Olsztynie, traficie na wiele ciekawych miejsc, zwłaszcza na Starym Mieście, które jest wręcz wypełnione restauracjami i lokalami gastronomiccznymi. Znajdziecie tu bary, puby i kawiarnie. Jeśli chcecie spróbować flagowych dań kuchni warmińskiej, takich jak dzyndzałki warmińskie czy karmuszka, polecam odwiedzić restaurację Cudne Manowce, obleganą przez miejscowych i turystów (i słusznie, bo warto!). Cudne Manowce specjalizuje się w kuchni regionalnej, należy do Sieci Dziedzictwa Kulinarnego Warmii Mazur i Powiśla. Została wyróżniona w Żółtym Przewodniku Gault&Millau, a w 2021 roku wygrała plebiscyt Polskie Skarby Kulinarne w regionie Warmii i Mazur. Znajduje się naprzeciwko bazyliki św. Jakuba i w pobliżu spichlerza. Na początku naszej wizyty podano nam jako przystawkę coś niezwykłego – „maść czarownic do latania”, pomysł na przywrócenie tego dania do menu pochodzi od profesora Stanisława Czachorowskiego z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, bardzo kreatywne. Karmuszka, nazwana „solianką Warmii”, zrobiła na nas ogromne wrażenie – to zupa tak gęsta i pożywna, że to właściwie bardziej danie jednogarnkowe, idealne na chłodniejszy dzień. Zawiera szynkę wieprzową, fasolę, cieciorkę, kapustę, paprykę, marchew, cukinię, kminek i śmietanę, podawana jest ze świeżym pieczywem, pyszna! Spróbowaliśmy też dzyndzałków wołowych ze skrzeczką – lokalnych pierogów, które są prawdziwym rarytasem. W Olsztynie możecie spróbować też dań kuchni polskiej, np. w restauracji Stolnica & Wałek, która serwuje m.in. bezglutenowe pierogi (niektóre pierogi i pizze są przygotowywane z wykorzystaniem lokalnych produktów, np. placek warmiński Farma Złotna zawiera ekologiczne sery kozie, a pierogi ruskie zawierają ser kozi), co jest świetną opcją dla osób z nietolerancjami. Jeśli szukacie świeżych ryb, odwiedźcie restaurację Nie Lada Ryba nad jeziorem Ukiel, lokalizacja sama w sobie jest atutem. Miłośnicy kuchni włoskiej znajdą coś dla siebie w restauracjach takich jak Koszary czy Wiśniowy Piec, a szeroki wybór włoskich specjałów oferuje Ristorante Da Andrea Casa del Prosecco. Kuchnię polsko-ukraińską serwuje restauracja Czeburek, słynąca ze swoich czebureków – smażonych pierogów z mięsem lub innymi dodatkami, warto ich spróbować, jeśli lubicie takie smaki. Warto też wspomnieć o restauracjach Gęś i Zając i Zatoka Smaku, które również specjalizują się w kuchni regionalnej, oraz o Karczmie nad Łyną. Możecie tu zjeść śniadanie, obiad i kolację, a na deser zamówić coś słodkiego. Wiele restauracji oferuje napoje, kawę, herbatę, wino czy lokalne piwo i alkohol. Jak widać, wybór jest spory i każdy znajdzie tu coś dla siebie.

Lody rzemieślnicze i inne przysmaki: dla łasuchów i smakoszy

Po obiedzie czy kolacji, a nawet w ciągu dnia, warto skusić się na coś słodkiego, to przecież część przyjemności podróżowania. Olsztyn oferuje wiele lokalnych przysmaków. Na rynku koło Starego Ratusza znajdziecie lodziarnię Kroczek, która serwuje pyszne lody naturalne. Możecie spróbować klasycznych lodów mlecznych, ale też wegańskich sorbetów (np. z owoców, marchewki czy buraka) czy nietypowych smaków, takich jak lody miętowe, bazyliowe, czy o smaku chałwy, co jest, nie ukrywam, dość odważne. Lodziarnia Kroczek ma swoje stanowisko przy Starym Ratuszu na Starym Rynku. W Kawiarni Moja, którą znajdziecie na południowej ścianie Rynku, spróbujcie legendarnych produktów – wytwarzanego tutaj marcepanu królewieckiego, wpisanego na Listę Produktów Tradycyjnych w 2020 roku, oraz tradycyjnego produktu z piernika – brukowca, warto spróbować obu, żeby poczuć lokalny klimat. Kawa i herbata to doskonały dodatek.

Browary w Olsztynie: regionalne piwa warzone z pasją

Warmia słynęła z produkcji piwa już w średniowieczu, a więc tradycja jest długa. Tradycje piwowarskie kontynuują współczesne browary w Olsztynie. Warto odwiedzić Browar Warmia, który mieści się w Parku Podzamcze, wzdłuż rzeki Łyny, w miejscu jednego z historycznych młynów, klimatyczna lokalizacja. Browar Kormoran to kolejny znany regionalny browar rzemieślniczy, warzący piwa z naturalnych składników według tradycyjnych receptur, w tym piwa bezalkoholowe i radlery (np. o smaku gorzkiej pomarańczy). Browar Ukiel produkuje piwa pszeniczne, bałtyckiego portera, dry stouty, piwa IPA i APA, jest w czym wybierać, jeśli jesteś gotów na eksperymentowanie ze smakami. Degustacja regionalnych piw to doskonały sposób na poznanie smaków Warmii, zwłaszcza dla piwnych koneserów. Można tu skosztować różnych napojów i alkoholi.

Olsztyn: noclegi i dojazd – jak się tam dostać?

Olsztyn oferuje różnorodne opcje noclegowe, od luksusowych hoteli po przytulne pensjonaty. Znajdziecie tu apartamenty, kwatery prywatne, a nawet agroturystykę i camping. Dojazd do miasta jest wygodny z różnych części Polski, co jest dużym plusem. Planując wizytę, łatwo znajdziecie miejsce na nocleg odpowiadające Waszym potrzebom i budżetowi, co jest, powiedzmy sobie szczerze, zawsze ważne. Baza noclegowa w Olsztynie jest bardzo rozbudowana.

Hotele w Olsztynie: od luksusowych obiektów po przytulne pensjonaty

Jeśli marzycie o luksusowym wypoczynku, 5-gwiazdkowy Tiffi Boutique Hotel położony jest nad Jeziorem Ukiel, w malowniczej okolicy Pojezierza Olsztyńskiego. To obiekt oferujący najwyższy komfort, z autorskim SPA Tiffi SPA Dharma, brzmi zachęcająco. Przystań Hotel&Spa to czterogwiazdkowy hotel położony nad samym Jeziorem Ukiel, idealny dla miłośników sportów wodnych i relaksu nad wodą. Od plaży miejskiej dzieli go zaledwie kilka minut spacerem. Interesującym obiektem nad jeziorem jest także Pirat Hotel & SPA. Jeśli wolicie zatrzymać się w centrum Olsztyna, w samym sercu miasta czeka Best Western Plus Hotel Olsztyn Old Town, elegancki hotel położony 10 minut spacerem od olsztyńskiej starówki i 2 km od miejskiej plaży. Nowoczesnym hotelem sieciowym obok Planetarium i blisko Starego Miasta jest Hampton by Hilton Olsztyn. Dla szukających czegoś z historycznym klimatem, Hotel “Pod Zamkiem” mieści się w secesyjnej willi Sperlów, zbudowanej w 1909 roku, a pensjonat Willa Park Apartamenty działa w zabytkowej willi z końca XIX wieku, blisko Parku Centralnego, tuż nad Łyną i blisko Starego Miasta, fajna opcja dla tych, co lubią „z duszą”. Na Starym Mieście również warto poszukać hoteli, wybór jest spory. Można znaleźć tanie noclegi w hostelu lub kwaterze.

Komunikacja miejska i dojazd do Olsztyna

Olsztyn jest dobrze skomunikowany z pozostałymi miastami wojewódzkimi Polski. Do miasta łatwo dojechać samochodem, pociągiem, autobusem i samolotem. Jadąc samochodem, wystarczy kierować się drogą krajową nr 7, która łączy Gdańsk, Warszawę, Kraków i Chyżne. Dworce kolejowe w Olsztynie to Olsztyn Główny i Olsztyn Zachodni, który leży tuż przy Starym Mieście, co jest bardzo praktyczne. Najbliższy port lotniczy Olsztyna to Olsztyn-Mazury, położony w Szymanach, około 60 km od centrum miasta. Komunikacja miejska w Olsztynie jest dobrze rozwinięta i obejmuje autobusy oraz tramwaje, reaktywowane w 2015 roku. Poruszanie się po centrum Olsztyna ułatwia fakt, że wiele atrakcji Starego Miasta można zwiedzać pieszo. Przystanki komunikacji miejskiej, takie jak Wysoka Brama czy Grunwaldzka (niedaleko Parku Podzamcze), są dogodnie zlokalizowane. Można też skorzystać z taxi. Pamiętajcie, że w centrum Olsztyna obowiązuje strefa płatnego parkowania od poniedziałku do piątku od 8:00 do 17:00, co jest typowe dla większości miast. W centrum miasta znajduje się też duże centrum handlowe oraz liczne sklepy.

Olsztyn: na koniec tej podróży

Olsztyn to miasto, które, przyznam szczerze, skradło moje serce, a myślę, że nie tylko moje. Ta dumna stolica Warmii, położona nad rzeką Łyną, z kilkunastoma jeziorami w granicach miasta, to wyjątkowe miejsce, które naprawdę warto odwiedzić. Od bogatej historii związanej z Mikołajem Kopernikiem i Zakonem Krzyżackim, której ślady widać na każdym kroku na Starym Mieście i zamku, po zachwycającą naturę jezior i lasów – Olsztyn oferuje niezwykłe połączenie miejskiego życia i bliskości przyrody, coś, co nie wszędzie się znajdzie. Zwiedzanie zabytków Olsztyna, spacer po Parku Podzamcze czy Parku Centralnym, relaks nad Jeziorem Ukiel, odkrywanie tajemnic kosmosu w Olsztyńskim Planetarium i Obserwatorium Astronomicznym, czy poznawanie historii techniki w Muzeum Nowoczesności – Centrum Techniki i Rozwoju Regionu – to tylko część możliwości, jakie Olsztyn oferuje. Pamiętajcie też o smacznej kuchni warmińskiej i lokalnych przysmakach, bo to ważny element każdej podróży. W okolicy Olsztyna warto zobaczyć także inne urokliwe miejscowości i atrakcje, takie jak Leśne Arboretum Warmii i Mazur w Kudypach, Olsztynek z Muzeum Budownictwa Ludowego, Gietrzwałd znany z objawień Matki Bożej i sanktuarium, Grunwald, Barczewo, Lidzbark Warmiński czy Ostróda, lista jest długa. Odwiedzając Warmię i Mazury, Olsztyn powinien być, moim zdaniem, obowiązkowym punktem na Waszej mapie turystycznej, to taka baza wypadowa do regionu. Miasto, które było jedną z najsilniejszych twierdz na Warmii, gdzie przechowywano Skarbiec Kapituły, dziś zaprasza szerokim wachlarzem atrakcji turystycznych i gościnnością mieszkańców. Bez względu na to, czy interesuje Was historia, kultura, sport, czy po prostu szukacie miejsca na relaks nad wodą, Olsztyn ma wiele do zaoferowania każdemu. Możecie tu znaleźć kluby i dyskoteki. Odbywają się tu różnorodne wydarzenia i imprezy przez cały rok. Czy planujecie przyjazd w dzień czy w nocy, o każdej godzinie znajdziecie coś dla siebie. Miasto żyje o każdej porze dnia i nocy, od świtu do zmierzchu. Możecie spędzić tu tydzień, miesiąc, a nawet rok, ciągle odkrywając coś nowego. Przeszłość spotyka się tu z teraźniejszością, tworząc unikalny klimat. To miejsce, gdzie Wasze marzenia o udanym wypoczynku mogą stać się rzeczywistością. Planując pobyt, macie do wyboru wiele opcji, od hoteli po mieszkania. Możecie zatrzymać się na chwilę lub na dłużej. Pamięć o dawnych czasach jest tu wciąż żywa, pielęgnowane są obyczaje i zwyczaje. Miasto to przestrzeń, gdzie dobro konkuruje ze złem, a prawda z fałszem. Mądrość zdobyta przez wieki przekłada się na rozwój nauki i technologii. Olsztyn to miasto, w którym rozum i emocje współtworzą niepowtarzalną atmosferę. Podejmowane tu działania i decyzje mają swoje konsekwencje i skutki, a ich źródła tkwią często w historii. Miasto to dynamiczny organizm, w którym zachodzą ciągłe zmiany i transformacje. To miejsce, gdzie społeczeństwo tworzy swoją przyszłość. Wiele firm i przedsiębiorstw działa na jego terenie, wpływając na gospodarkę i rynek pracy. Można tu znaleźć zatrudnienie lub prowadzić własny biznes. System transportu miejskiego jest dobrze rozwinięty. Olsztyn to miasto o unikalnym charakterze, które warto poznać. No dobrze, myślę, że ten przewodnik to niezły początek planowania. Zapraszamy do Olsztyna!